Agar chaqaloq qoshiqni itarib yuborsa va har safar ovqatlantirilganda yig‘lasa, bunga tish chiqishi sabab bo‘lishi mumkin.
Tish chiqishi davrida bolaning ovqatni yomon yeyishi — ko‘pchilik ota-onalar duch keladigan holat. Bu odatiy reaksiya bo‘lishi mumkin: yallig‘langan milklar og‘riydi, iliq yoki qattiq ovqat esa noqulaylikni kuchaytiradi. Ushbu maqolada nima uchun bunday holat yuz berishi, qachon xavotirlanish kerakligi, bolaga qanday ovqatlar berish va uning ahvolini qanday qilib muloyimlik bilan yengillashtirish mumkinligi haqida so‘z yuritamiz.
Nima uchun chaqaloq tish chiqishi davrida ovqat yeyishni rad etadi?
Tish tojining suyak to‘qimasi va shilliq qavat orqali chiqishi jarayonida milklar shishadi, qizaradi va sezgir bo‘lib qoladi. Butilkaning so‘rg‘ichi, qoshiq yoki ovqat bo‘lagi milkka tegib, bosim o‘tkazganda og‘riq paydo bo‘lishi mumkin. Bola bu holatni eslab qoladi va ovqat yallig‘langan joyga tegmasidan oldin ham uni itarib yuborishni boshlaydi.
Ishtahaning pasayishi tish chiqishi davrida eng ko‘p uchraydigan holatlardan biridir. Pediatrlarning kuzatuvlariga ko‘ra, tish chiqishi davrida bola bir necha kundan ikki haftagacha odatdagidan kamroq ovqat yeyishi mumkin. Bu holat tish tojining shilliq qavatdan to‘liq chiqib kelishigacha davom etishi mumkin. Bu davrda bola:
- odatdagidan kamroq ovqat yeyishi yoki ayrim ovqatlantirishlarni o‘tkazib yuborishi;
- qattiq qo‘shimcha ovqatdan bosh tortishi, ammo ko‘krak suti yoki butilkadan oziqlanishga rozi bo‘lishi;
- ovqatni og‘ziga olib, bir necha soniyadan keyin yig‘lab, uni tashlab yuborishi;
- iliq ovqatdan ko‘ra sovuqroq ovqatni afzal ko‘rishi mumkin.
Bu holatlarning barchasi me’yor doirasida bo‘lishi mumkin. Biroq bolaning umumiy ahvolini va kun davomida ichayotgan suyuqlik miqdorini kuzatib borish muhim.
Xavotirli belgilar: qachon ishtahaning pasayishi shifokorga murojaat qilish uchun sabab bo‘ladi?
Tish chiqishi davrida ishtahaning qisqa muddatga pasayishi me’yoriy holat hisoblanadi. Biroq ayrim holatlarda bolaning ovqatdan bosh tortishi pediatr bilan maslahatlashishni talab qiladi.
Tish chiqishi davrida me’yoriy holat |
Shifokorga murojaat qilish kerak bo‘lgan holat |
|---|---|
Odatdagidan kamroq ovqat yeydi, ammo suv yoki sut ichadi |
8 soatdan ortiq vaqt davomida suyuqlik ichishdan butunlay bosh tortadi |
Kun davomida 1–2 marta ovqatlanishni o‘tkazib yuboradi |
Bir sutkadan ortiq vaqt davomida ovqat ham, suyuqlik ham iste’mol qilmaydi |
Injiqlik qiladi, ammo umuman olganda faol bo‘ladi |
Lanjlik, uyquchanlik va tinmay yig‘lash |
Tana harorati 37,5 °C gacha ko‘tariladi va bu holat 1–2 kun davom etadi |
Tana harorati 38,5 °C dan yuqori bo‘lib, bir sutkadan ortiq davom etadi |
Sovuqroq ovqatni afzal ko‘radi |
Qusish, ich ketishi yoki tana bo‘ylab toshma paydo bo‘lishi |
Agar tish chiqishi davrida bola ikki kundan ortiq vaqt davomida ovqat yeyishni rad etsa, shu bilan birga kam suyuqlik ichsa, vazni kamayib ketsa yoki lanj ko‘rinsa, uni pediatrga ko‘rsating. Suyuqlik ichishdan bosh tortish ovqat yeyishni rad etishdan ko‘ra xavfliroq, chunki chaqaloqlarda suvsizlanish tez rivojlanishi mumkin.
Bolaga nima berish va ovqatlantirishni qanday yengillashtirish mumkin?
Ovqat haroratini o‘zgartiring. Sovitilgan (muzdek bo‘lmagan) pyure, yogurt, kefir yoki muzlatkichda sovitilgan banan milklarning sezgirligini biroz kamaytiradi va bolaga iliq bo‘tqaga qaraganda yoqimliroq tuyulishi mumkin. Ko‘plab bolalar tish chiqishi davrida salqin taomlarni ancha yaxshi yeyishadi.
Ovqatning quyuqligini o‘zgartiring. Agar chaqalog‘ingiz qo‘shimcha ovqatni bo‘lakchalar shaklida yeyayotgan bo‘lsa, vaqtincha pyuresimon konsistensiyaga qayting. Chaynash milklarni zo‘riqtiradi va og‘riqni kuchaytirishi mumkin. Pyure, suyuq bo‘tqa va ezilgan sho‘rvalarni yutish osonroq bo‘ladi.
Ovqatni tez-tez, ammo oz-ozdan taklif qiling. Tish chiqishi davrida bola odatdagi miqdordagi ovqatni bir yo‘la yeya olmasligi mumkin. Biroq ovqatni har 1,5–2 soatda oz-ozdan taklif qilsangiz, kun davomida odatdagi miqdorda ovqatlanishi mumkin. Bolani majburlamang — bosim o‘tkazish ovqatlanish bilan bog‘liq salbiy taassurotlarni kuchaytiradi.
Suyuqlik ichishini kuzatib boring. Bola deyarli ovqat yemasa ham, suyuqlik ichishi muhim. Ko‘krak suti, bolalar aralashmasi, suv yoki shakarsiz, suyultirilgan kompot taklif qilishingiz mumkin. Tish chiqishi davrida bolaning ovqat yeyishni rad etishi mumkin, ammo suyuqlik yo‘qotishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak.
Ovqatdan oldin tish chiqargich taklif qiling. Ovqatlantirishdan 5–10 daqiqa oldin sovitilgan silikon tish chiqargichdan foydalanish milklarning sezgirligini biroz kamaytirishga yordam beradi. Shundan so‘ng bola odatda ovqatni xotirjamroq qabul qiladi.
Yangi mahsulotlarni kiritmang. Tish chiqishi davri qo‘shimcha ovqatga oid tajribalar o‘tkazish uchun eng qulay vaqt emas. Yangi ta’m va konsistensiyalar bolaning ovqatdan yanada ko‘proq bosh tortishiga sabab bo‘lishi mumkin. Shu davrda unga odatdagi va sevimli taomlarini taklif qiling.
Dentinale® natura geli: ovqatlantirishni qanday yengillashtirish mumkin?
Agar chaqaloq milklaridagi og‘riq tufayli ovqatni yomon yeyayotgan bo‘lsa, ovqatlantirishdan biroz oldin Dentinale® natura gelini surtish mumkin. U o‘simlik komponentlari va sovituvchi ta’siri tufayli mahalliy noqulaylikni kamaytirishga yordam beradi. Milklar sezgirligi pasayadi va bolaga ovqat yeyish osonroq bo‘ladi.
Gel tarkibida lidokain va anestetiklar mavjud emas. Tish chiqishi davrida bola ovqatni yomon yeyayotgan bo‘lsa, bu juda muhim: lidokain saqlovchi vositalar til va tanglayning uvishishiga olib kelishi, natijada yutishni qiyinlashtirishi mumkin. Dentinale® natura esa boshqacha ta’sir qiladi — yutish refleksiga ta’sir qilmasdan, noqulaylikni muloyimlik bilan kamaytirishga yordam beradi.
Gelni ovqatlantirish bilan birga qanday qo‘llash kerak? Dentinale® natura gelini ovqatlantirishdan 20–30 daqiqa oldin milkning yallig‘langan joyiga surting. Faol komponentlar ta’sir ko‘rsata boshlaydi va chaqaloq kamroq noqulaylik bilan ovqatlanishi mumkin. Tish chiqishi davrida ovqatdan bosh tortish milklarning sezgirligini ovqatlantirishdan oldin kamaytirish orqali yengillashishi mumkin.
Birinchi marta qo‘llashdan oldin pediatr yoki bolalar stomatologi bilan maslahatlashing.
Dentinale® natura gelini qanday to‘g‘ri qo‘llash kerak?
- Qo‘llaringizni iliq suv va sovun bilan yuving.
- Toza barmog‘ingizga no‘xatdek miqdorda gel siqib oling.
- Gelni tish chiqayotgan milk qismiga yengil massaj harakatlari bilan ehtiyotkorlik bilan surting.
- Zarur bo‘lsa, milkning boshqa qismiga ham surting.
- Gel tarkibidagi komponentlar ta’sir ko‘rsatishi uchun ovqatlantirishdan oldin 30 daqiqagacha kuting.
- Gelni qadoqdagi yo‘riqnomada ko‘rsatilganidan tez-tez ishlatmang. Odatda, kuniga 5 martagacha qo‘llanadi.
Qaysi holatlarda albatta shifokorga murojaat qilish kerak?
Tish chiqishi davrida bola odatdagidan kamroq ovqat yeyishi odatiy holat bo‘lishi mumkin. Biroq ayrim holatlarda mutaxassis yordami zarur. Agar bola 8 soatdan ortiq vaqt davomida suyuqlik ichishdan butunlay bosh tortsa, tana harorati 38,5 °C dan yuqori bo‘lib, bir sutkadan ortiq davom etsa, vazni keskin kamayib ketsa, milklarida yiringli hosilalar paydo bo‘lsa yoki ovqatdan bosh tortish qusish, tana bo‘ylab toshma yoki ich ketishi bilan birga kuzatilsa, pediatrga murojaat qiling.
Yodda tuting: milklar uchun gel — noqulaylikni yengillashtiruvchi vosita, kasalliklarni davolash uchun mo‘ljallangan dori emas. U tish chiqishi davrini yengilroq o‘tkazishga va bolani ovqatlantirishni osonlashtirishga yordam beradi, ammo shifokor ko‘rigini almashtirmaydi. Agar bolaning ahvoli sizni xavotirga solsa, pediatrga murojaat qilishni kechiktirmang. Toshkent va boshqa shaharlarda pediatr qabuliga poliklinika yoki xususiy klinika orqali yozilish mumkin. Ota-onalik sezgingiz va mutaxassisning professional bahosi birgalikda chaqalog‘ingiz salomatligini himoya qilishning eng yaxshi yo‘lidir.
Mutaxassis fikri
«Ota-onalar bolaning ovqat yeyishdan bosh tortganini aytishsa, men birinchi navbatda: “Tishlari chiqmayaptimi?” deb so‘rayman. Tish chiqishi davrida ishtahaning pasayishi eng ko‘p uchraydigan va odatda eng bezarar sabablardan biridir. Eng muhimi — bolaning yetarli miqdorda suyuqlik ichishini kuzatish. Agar chaqaloq suyuqlik ichsa, tagliklari ho‘l bo‘lib tursa va faol bo‘lsa, demak, organizmi bu davrni yengib o‘tmoqda. Milklar tuzalishi bilan ishtahasi ham qaytadi»
Ko‘p so‘raladigan savollar (FAQ)
-
Ha, bu ko‘p uchraydigan holat. Yallig‘langan milklar ovqatga tegib, bosim tushganda og‘riydi, shu sababli bola beixtiyor ovqatlanishdan qochishi mumkin. Agar u yetarlicha suyuqlik ichsa va faol bo‘lib qolsa, odatda xavotirga o‘rin yo‘q.
-
Odatda, tish toji milk shilliq qavatidan chiqib kelayotgan davrda ishtaha 3–7 kun davomida pasayishi mumkin. Ayrim bolalarda bu davr ikki haftagacha cho‘ziladi. Agar bola uzoq vaqt ovqat yeyishdan bosh tortsa yoki vazni kamayib ketsa, pediatrga murojaat qiling.
-
Yumshoq va salqinroq ovqatlar taklif qiling: sovitilgan pyurelar, yogurt, kefir va yumshatilgan mevalar. Vaqtincha qattiq bo‘lakchalar va issiq taomlarni bermang. Eng muhimi — bolaning yetarli miqdorda suyuqlik ichishini ta’minlash.
-
Ha, gelni ovqatlantirishdan 20–30 daqiqa oldin surtish tavsiya etiladi. Uning tarkibida lidokain mavjud emas, shu sababli tilning uvishishiga olib kelmaydi va yutishga xalaqit bermaydi. Bu bolaga kamroq noqulaylik bilan ovqatlanishga yordam beradi. Qo‘llashdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.
-
Agar bola 8 soatdan ortiq vaqt davomida suyuqlik ichmasa, bir sutkadan ko‘proq vaqt davomida ovqatdan butunlay bosh tortsa, tana harorati 38,5 °C dan yuqori bo‘lsa, qusish, ich ketishi yoki kuchli lanjlik kuzatilsa, pediatrga murojaat qiling.
